[òc] Lo passatge de la Passem 2026 capvath las Lanas au mes de mai passat que coneishó ua bèra escasuda e que’ns muishè qu'avossi un vertadèr interès especiaument de las joenas generacions tà la nosta lenga gascona.
Pr'amor d'aquò, Gascon Lanas que decidí d’aviar au darrèr trimèstre de 2026 ua campanha de mobilizacion tà la lenga nosta suu tèma : « Tornar har deu gascon, ua lenga d'usatge ».
Tà mantun, aquò pòt paréisher utopic, mes pas tà nosauts qui hèm víver la lenga e la cultura gasconas, tot jorn, a noste en las Lanas e lo Baish-Ador.
Que pensam aquera lenga qu’es un element màger deu noste patrimòni culturau e de la nosta identitat pregonda e pr’amor d’aquò que la cau sauvaguardar e har vàler.
Qu’ac sabem arren ne vienerà pas deu somiu. Vertat, se l'adopcion de la lei Molac nse hasó gai, que vesem totun qu'arren n'a pas vertadèrament cambiat en l'ensenhament de l'occitan-gascon taus nostes mainatges. Péger qu’açò, pendent las darrèras duas annadas, nat navèth site d'ensenhament bilingüe n'estó pas obèrt en lo departament de las Lanas.
Alavetz, qu'aperam cadun a prene's las responsabilitats, los elegits tot prumèr, los màgers e los presidents de las comunautats de comunas e d'aglomeracions. Au cors de la mandatura navèra qui vien d'avià’s, que’us convidam a apitar ua vertadèra politica lingüistica entau gascon, transversau e duradissa, qui haci compte de la preséncia de la lenga nosta en tot maine : senhaletica, comunicacion, desvolopament territoriau e torisme, ressorsas umanas, e solide, educacion, transmission e cultura. Nosauts, que’ns tieneram a costat de tots los qui s'i vòlen har e balhar ua vertadèra legibilitat a la lenga a noste. Que demandam a totas las nostas associacions sòcias de mobilizà’s entad anar a l’endavant deus nostes elegits e de bremba’us lo corrièr cosignat per l'Associacion deus màgers de las Lanas e l'Associacion deus màgers ruraus, qui recebón en seteme.
Parièr, qu’aviam un aperet a tot locutor potenciau (Qu'èm mei de 40 000 per las Lanas) entà que’s parlin de la lenga a casa, en familha, per la carrèra, aus marcats, o a tota manifestacion publica. Que cau que la lenga nosta s'enteni mei !
E taus qui’s pensan aver perdut la capacitat de parlar gascon, que'us convidam d’escotar regularament gascon sus Ràdio Cap a Cap especiaument, qui va viste passar au DAB+, a espiar emissions en gascon sus Òc Tele o sus França 3 Occitània, a léger jornaus (lo Jornalet), revistas (País Gascons de las edicions Per Noste) e libes en lenga gascona.
Lo somiu de la nosta campanha que serà la conferéncia qui balharà sus aqueth tèma Michel Feltin Palas, jornalista a L'Express e gran especialista de las lengas ditas regionaus, dijaus lo 19 de noveme de 2026 a 18h30 a la mediatèca Philippe Labeyrie deu Mont, dens l’encastre de l'Autonada de 2026 organizada peus amics de l'ACPL. Que i ètz totas e tots convidat·da·s.